Naselje Srpska Crnja staro je vise od 600 godina i u svojoj
dugoj istoriji vrlo cesto je menjala stanovnistvo.
U
njoj su od 1373. godine do danas, doseljavali se, ziveli i
odlazili Srbi, Madjari, Rumuni, Nemci, Romi (Cigani) i drugi
narodi. Sedam vecih i tri manje kolonizacije do sada samo su
dopunjavale broj stanovika jer se Srpska Crnja od svog
postanka do danas, nikada nije raseljavala.
Prema
popisu 1981. godine imala je 5.467 stanovnika, od toga 4.450
Srba, 359 Jugoslovena, 368 Roma (Cigana), 207 Madjara i jos
83 ostalih. Ali ko su bili prvi zitelji sela jos u XV veku,
veoma je tesko utvrditi. Razna predanja, crkveni izvori, i
stari nazivi poteza ukazuju na srpsko poreklo. Prema
predanju, prvi stanovnici Srpske Crnje u XIV veku bili su
Srbi (Raci), Rasani, doseljenici iz juznih krajeva nase
zemlje, pomesani sa Slovenima, starosedeocima iz Banata,
kojih je bilo tu jos od seobe na Balkansko poluostrvo.
U
jednom ugarskom dokumentu iz 1441. godine pominju se
Kraljevski Srbi (RASCIANI REGALES) koji su se nalazili usred
Ugarske, u Solnockoj zupanji na Tisi. Njihovo prisustvo u XV
veku je ocigledno, a takodje i stalno neprekidno
doseljavanje iz juznih krajeva u Ugarsku.
Srbi
su najpre bili poznati kao vojnici (militari), zatim kao
trgovci i stocari i na kraju tek kao zemljoradnici. Taj
proces se odvijao na sledeci nacin: prvo bi se dokazali kao
vojnici, stekli bi izvesne privilegije a zatim bi se
naseljavali na sopstvenoj zemlji.
Mejdutim mnogo je vise bilo izbeglica iz turskih krajeva bez
ikakvih privilegija, koji su se naseljavali od XIV pa
nadalje. Najveca seoba bila je pod vodjstvom Patrijarha
Carnojevica
1690. godine, kada je i u Srpskoj Crnji
naseljen jedan broj porodica.
Prvi
popis Srpske Crnje je iz 1660. godine, i predstavlja
delimican spisak imucnih ljudi u selu koji su dali prilog
putujucim svestenicima iz Srbije. U njemu se pominju pop
Bogdan, Prodan Golic, Vukoman, Fijat, Djuradj, Maksim Vujic,
Grujica i Milos Figetski. Iz spiska se moze videti da su
imena i prezimena stara, cesto arhaicna, zatim da su
karakteristicna za brdske krajeve (Prodan Golic, Vukoman)
ali da su i starosedelacka (Milos Figetski).
Krajem XVII veka, posle bitke kod Ceneja 1699. godine,
naseljavaju se Srbi vojnici (militari) na crnjanskoj gredi.
Bilo ih je 13 porodica a mozda i 13 porodicnih zadruga.
Medju njima je bilo Srba iz Srbije, Crnogoraca, doseljenika
iz Sandzaka i drugih krajeva. U Srpskoj Crnji je iz tog
vremena sacuvana uspomena na Carnojevica, ali to se ne
odnosi na patrijarha, vec na Carnojevica, srpskog vojnog
komandanta. Veci deo Crnjana vodi poreklo od ovih vojnickih,
militarskih porodica, koje su se vremenom prosirile. A starosedelaca je kao i uvek
bilo od ranije.
U
drugoj polovini XVIII veka, u periodu od 1750. do 1790.
godine naseljavaju se brojne porodice iz Rumunskog Banata.
Jedna veca kolonizacija bila je 1753. godine, kada je iz
mesta Sent-Mihalj (Semialj) kod Temisvara doslo 68 srpskih
porodica. Doseljavaju se Rumuni i Srbi istovremeno. Posto je
doslo dosta Rumuna jedan deo sela je nazvan Vlaska Crnja. U
medjuvremenu doseljavaju se brojne srpske porodice iz
Jegrisa (na reci Moris, zapadno od Arada), iz Banloka
(istocno od Modosa), iz Ceneja, Kece, Pustinjisa, Boldura
(sva naselja danas u Rumuniji), iz Monostora kod Arada,
Govezdije kod Lugosa itd. U secanjima starijih ljudi u selu,
ostala su sledeca zapazanja o Rumunima. Bili su to krupni i
snazni ljudi, pravi brdjani koji su dosli sa svojim stadima
ovaca. Grof Cekonic nije mogao da izadje na kraj sa njima
jer su mu zaposeli pasnjake. Na njih podsecaju prezimena:
Jorgin, Dacin, Dajin, Krisan, Erdeljan, Lupulov (Lupu-vuk) i
druga. Nemci su doseljeni krajem XVIII veka, u najvecem
broju 1790. godine, ali i kasnije. Dosli su iz Majnca,
Trira, Lotaringije i drugih krajeva Habzburske monarhije.
Posle 150 godina odseljeni su iz Srpske Crnje nakog drugog
svetskog rata. Madjara je u Srpskoj Crnji bilo malo, jer su
ziveli na pustarama i majurima u okolini. U vecem broju prvi
put ih naseljava grof Cekonic. Od kraja XVIII veka pa
nadalje za njih su pripremljene kuce na majurima i salasima
u okolini Crnje. Njihovo poreklo je tesko odrediti jer ih je
grof cesto premestao sa jedne pustare na drugu, iz jedne
zupanije u drugu. Ipak se moze reci da su u Crnju dosli
najvise iz okoline Segedina, Arada, Makoa. Jednom prilikom
doveo je grof Cekonic Madjare u Crnju iz udaljene Solnocke
Zupanije a drugi put iz Zupanije Bihar (danas na
severozapadu Ruminije). Glavni razlog je bio jeftina radna
snaga za svoje imanje. Cigani se pominju u Srpskoj Crnji
prvi put krajem XVIII veka, ali je njih svakako bilo i
ranije. Vojkin Gavrilo pominje se 1792. Nekoliko porodica
Petrovica pominju se 1793. a Samadsovi 1799. godine. O
njihovom poreklu nemoze se reci nista odredjeno, osim da ih
ima iz Rumunije, Madjarske, Bosne i drugih krajeva. Tokom
XIX veka bilo je manjih preseljenja, koja je preduzimao grof
Cekonic u okviru svog imanja. Za vreme revolucionarnih
dogadjaja 1848. godine, nekoliko crnjanskih porodica
prebeglo je u Beograd i druge krajeve Vojvodine.
U XX
veku, posle prvog svetskog rata, kad je Banat pripao
Jugoslaviji, dolazi do prve vece kolonizacije u Srpskoj
Crnji. Tada je formirano naselje Vojvoda Bojovic na severnoj
strani sela, koje se kasnije pretvorilo u Srpsku Crnju.
Prvobitno se zvalo Novo Selo, jer su u njemu pretezno
naseljeni autokolonisti iz same Srpske Crnje i okoline.
Nesto kasnije u njemu se naseljavaju dobrovoljci sa fronta u
Dobrudzi, zatim Srbi iz Vojvodine, iz sela Ceneja, Simpetra,
Saravole i drugih mesta. Iz Madjarske su poreklom iz
Sentivana i Deske. Takodje su naseljeni Hercegovci, i
drugi.
Najveca kolonizacija izvrsena je u Srpskoj Crnji, decembra
1945. godine kada je naseljeno 396 porodica iz Bosanske
Krajine. Krajisnici poticu iz okoline Kljuca, Mrkonjicgrada,
Bosanskog Novog, Sanskog Mosta, Bosanske Dubice, Bosanskog
Petrovca i Bihaca. Dve najvece grupe kolonista poticu iz
okoline Kljuca i Mrkonjicgrada. Ostali srezovi i opstine su
manje zastupljeni.
|
Mesta iz kojih su dosli su sledeca:
|
|
Sokolovo,
|
Ratkovo,
|
Sitnica,
|
Ribnik,
|
|
Kozica,
|
Dabar,
|
Jelovac,
|
Zablace,
|
|
Brbljane,
|
Slatina,
|
Pecka,
|
Medna,
|
|
Baraci,
|
Draginic,
|
Podovi,
|
Podrasnica,
|
|
Podgorje,
|
Trijebovo,
|
Bjelajac,
|
Bravsko,
|
|
Plamenice,
|
Rudice,
|
Strigova,
|
Lusci Palanka,
|
|
Jutrogosta,
|
Ubovica Brdo,
|
Vojskova,
|
Denje,
|
|
Matolozi,
|
Komlenac,
|
Ripovci,
|
Potoci itd.
|
O
poreklu prezimena moze se zakljuciti i na osnovu prezimena
koja su cesto arhaicna.
Skoro
sva prezimena u Srpskoj Crnji, iz XVIII i XIX veka,
zavrsavala su se na -ov i -in, a ponekad na -ski. I danas se
starosedelacko stanovnistvo isto tako preziva, kao
poslednjih 200 godina. Sasvim je drugi slucaj sa
kolonistima, doseljenim u Srpsku Crnju posle drugog svetskog
rata, cija se prezimena zavrsavaju najvise na -ic. O
prezivanju na -ov i na -in, koja su tako cesta u Banatu
postoji sledece objasnjenje: "Opsti je obicaj kod nasih
naroda da se u vecim rodovima i bratstvima, radi boljeg
razlikovanja, dodaje pojedincu ime i obliku prisvojnog
prideva (obicno na -ov, -in i -ski), posto bi zajednicko
(bratstveno, zadruzno, rodovsko) prezime bilo nedovoljno da
se razlikuju po nekoliko ljudi sa istim licnim imenom u tome
rodu". Takvo stanje bilo je kod Srba u Ugarskoj sve dok nije
uveden austrijski zakon koji je jednom zauvek utvrdio
nepromenljivost prezimena. U tom trenutku kod mnogih
narocito velikih rodova, najobicnije je prezime bilo naziv
po ocu. Od tada se prezime vise nije smelo menjati, vec je
odrzavano i prelazilo je s kolena na koleno. Prezimena na
-ic u XVIII veku bila su veoma retka i kad je zakon uveden
morala su se zaboraviti. U Srpskoj Crnji je za to
karakteristican primer porodice Arsen-Miljanic, koja je
naseljena 1699. godine, a bila je poreklom iz Crne Gore. Ovo
prezime se krajem XVIII veka ne pominje u Srpskoj Crnji, ali
se zato zna koje porodice poticu od njih.
Bez
obzira sto je sve to predanje i tradicija, od starih ljudi
moze se cuti da od ove crnogorske porodice poticu danasnje:
Zarini, Savini, Krcunovi i Djukicini ali sigurno i drugi,
koji to predanje nisu sacuvali.
Zvanicna zabrana pomene prezimena u Banatu potice iz 1814
godine od Ugarskog kraljevskog namesnickog veca. Posto je to
bilo naredjenje, ono se vec pocetkom iduce godine
primenjivalo. A Vrsacki Episkop Vidak izdao je pismeno
naredjenje banatskom svestenstvu. Iako je postojala zabrana
pomene prezimena, bilo je mnogo slucajeva da su ona
promenjena iz vise razloga. Na primer zobg nestrucnosti
coveka koji zapisuje, nepismenosti i neznanja lica koje daje
podatke, zatim iz porodicnih sukoba. Takodje je bilo dosta
divljih brakova i krajnje neodgovornog odnosa roditelja
prema deci, i jos drugih razloga.
U
Srpskoj Crnji je postojao obicaj da se i dva rodjena brata
razlicito prezivaju, jedan po ocu, drugi po dedi. Primer za
to su Gavrilovi i Zakini i drugi. Da bi se prezimena i imena
raspoznavala po rodovima cesto se upotrebljavaju nadimci.
Takodje treba napomenuti da su svi oni koji imaju istu slavu
na neki nacin rod, tj. istog su porekla, jer su se prezimena
menjala ali slave nisu. Za takve porodice Crnjani kazu da su
se "razmetnule". Ovo vazi samo za stare crnjanske familije.
Prezimena koja su nastala po predelu ili kraju odakle je
porodica dosla, zastupljena su u Srpskoj Crnji, narocito u
XVIII i XIX veku. Primer za to su prezimena Krisan iz Krisa,
Erdeljanov iz Erdelja itd. Ali ipak je najveci broj
prezimena formiran prema ocu, odnosno nekom pretku od koga
su svi posle uzeli prezime. Porodice naseljene u Srpskoj
Crnji 1699. godine i tokom XVIII veka, zadrzale su svoja
stara prezimena koja su zakonski utvrdjena krajem XVIII veka
a najvise pocetkom XIX veka.
|
To su sledeca prezimena:
|
|
Aleksin,
|
Arsin,
|
Antin,
|
Damjanov,
|
|
Dacin,
|
Davidov,
|
Djurdjev,
|
Djukin,
|
|
Erdeljanov,
|
Filipov,
|
Gavrilov,
|
Gajin,
|
|
Glisin,
|
Grubin,
|
Ivin,
|
Isin,
|
|
Jovanov,
|
Jorgin,
|
Jovin,
|
Josin,
|
|
Krisan,
|
Kostin,
|
Kuzmanov,
|
Krajnik,
|
|
Krstin,
|
Lazarov,
|
Lekin,
|
Lukin,
|
|
Matin,
|
Mijin,
|
Milin,
|
Milanov,
|
|
Martinov,
|
Mijucin,
|
Markov,
|
Mojsin,
|
|
Milankov,
|
Nikolin,
|
Nikin,
|
Nedeljkov,
|
|
Ninkov,
|
Nenadov,
|
Petrov,
|
Pavlov,
|
|
Perin,
|
Popov,
|
Radin,
|
Rankov,
|
|
Stankov,
|
Savin,
|
Stojsin,
|
Subin,
|
|
Stojicev,
|
Sentin,
|
Stevin,
|
Stevanov,
|
|
Tomin,
|
Todorov,
|
Zakin,
|
Zarin,
|
|
Zivkov,
|
Zivojinov.
|
|
|
Danasnja prezimena u Srpskoj Crnji su veoma razlicita i mogu
se podeliti u nekoliko grupa. U prvu grupu spadaju
starosedelacka prezimena koja su veoma stara, neka vise od
200 godina, a zavrsavaju se uglavnom na -ov i -in.
Tu su zatim prezimena kolonista iz Bosanske Krajine, koja se
u vecini zavrsavaju na -ic, ali ima i drugacijih. Tu
su jos i madjarska kao i ciganska prezimena. Da bi slika o
prezimenima u Srpskoj
|
Crnji bila potpunija bice ovde dat popis
crnjanskih prezimena iz 1978. godine:
|
|
Aleksin,
|
Antin,
|
Arsin,
|
Andrijin,
|
Andjelov,
|
|
Andjelov,
|
Adamovic,
|
Azaric,
|
Antonic,
|
Andjelkovic,
|
|
Aleksic,
|
Arapovic,
|
Avramov,
|
Avramovic.
|
Becin,
|
|
Blazin,
|
Bjelica,
|
Bogojevic,
|
Boskic,
|
Barbul,
|
|
Brankov,
|
Bigin,
|
Bojovic,
|
Budimir,
|
Boc,
|
|
Budimic,
|
Banika,
|
Bunic,
|
Barbic,
|
Bogojevic,
|
|
Bubnjevic,
|
Bezbradica,
|
Budakov,
|
Bozin,
|
Bisercic,
|
|
Barna,
|
Babic,
|
Banjac,
|
Bosancic,
|
Buvac.
|
|
Vladulov,
|
Vrebac,
|
Vujucic,
|
Vasilic,
|
Vukic,
|
|
Vujic,
|
Vagala,
|
Vasin,
|
Vuckovic,
|
Veselinov,
|
|
Vracar,
|
Vlajic,
|
Vukobrat,
|
Vujanovic,
|
Vukovic,
|
|
Vukov,
|
Varga,
|
Vasiljevic,
|
Vranjes,
|
Vasic,
|
|
Valenter,
|
Vojvodic.
|
Gvozden,
|
Girosan,
|
Glodjajevic,
|
|
Grujin,
|
Guslov,
|
Gloginic,
|
Grujicic,
|
Grabez,
|
|
Gera,
|
Gribz,
|
Gavrilovic,
|
Gojevic,
|
Glisin,
|
|
Grubin,
|
Gavrilov,
|
Grubanov,
|
Grahovac,
|
Gajin,
|
|
Gavric,
|
Gavrilovic,
|
Glusac,
|
Gaborov,
|
Galovic,
|
|
Gavrancic,
|
Gangovljev,
|
Gligorin,
|
Grubor,
|
Garic,
|
|
Girocan,
|
Gogic,
|
Gaur,
|
Gajic.
|
Davidov,
|
|
Dokman,
|
Damjanovic,
|
Damjanov,
|
Divljakov,
|
Dardic,
|
|
Deretic,
|
Drakulic,
|
Danilovic,
|
Drobac,
|
Dakic,
|
|
Danicic,
|
Detki,
|
Dimitric,
|
Dukic,
|
Dunai,
|
|
Doslic,
|
Dragic,
|
Drinic,
|
Doslov,
|
Dacevic,
|
|
Dimitrov,
|
Dacin,
|
Dunjic.
|
Djurdjev,
|
Djurin,
|
|
Djukin,
|
Djukic,
|
Djukanovic,
|
Djordjevic,
|
Djenge,
|
|
Djurdjevic,
|
Djakovic.
|
Egic,
|
Ecim,
|
Emrulai,
|
|
Erceg.
|
Zivin,
|
Zivkov,
|
Zeravica,
|
Zivec,
|
|
Zivojnov,
|
Zivanov,
|
Zivanovic,
|
Zezelj,
|
Zunic,
|
|
Zerai,
|
Zurko,
|
Zdrnja,
|
Zarkov.
|
Zarin,
|
|
Zecevic,
|
Zakin,
|
Zuberec,
|
Zec,
|
Zeljkovic,
|
|
Zukic,
|
Zonai,
|
Zavorka.
|
Ivancevic,
|
Ivin,
|
|
Izgeranov,
|
Ivanic,
|
Ilic,
|
Ilijev,
|
Ilisin,
|
|
Isakov.
|
Juhas,
|
Jovin,
|
Janjic,
|
Jezdin,
|
|
Jovicic,
|
Jokic,
|
Jocin,
|
Jovic,
|
Jovanovic,
|
|
Jeftic,
|
Javor,
|
Jeric,
|
Josin,
|
Jankov,
|
|
Jojic,
|
Jovandic,
|
Jovanic,
|
Jeremic,
|
Jovisevic,
|
|
Jovanov,
|
Janjos,
|
Jezdanov,
|
Jorgin,
|
Jankovic.
|
|
Konstantinovic,
|
Karanjac,
|
Kockar,
|
Kostin,
|
Kolaric,
|
|
Krnic,
|
Krsmanovic,
|
Krneta,
|
Krstic,
|
Kojic,
|
|
Karlica,
|
Kuzmanovic,
|
Kis,
|
Kokeza,
|
Kalenic,
|
|
Kljajic,
|
Kinos,
|
Kaurin,
|
Kuruc,
|
Konstantinov,
|
|
Kopas,
|
Kostic,
|
Kovacevic,
|
Karac,
|
Kusic,
|
|
Kondic,
|
Kopanja,
|
Krstin,
|
Krajnik,
|
Krivokuca,
|
|
Kanalas,
|
Kordic,
|
Klinacic,
|
Kokora.
|
Lakovic,
|
|
Lekin,
|
Lazarov,
|
Lukin,
|
Lazin,
|
Lazic,
|
|
Lakatus,
|
Lajko,
|
Lazendic,
|
Lazec,
|
Lazarevic,
|
|
Lukic,
|
Lazicic,
|
Lujanov,
|
Ludanji,
|
Lakic,
|
|
Latinovic,
|
Lisica,
|
Lener,
|
Lilin.
|
Markov,
|
|
Madjar,
|
Miletin,
|
Mijin,
|
Micovic,
|
Milankov,
|
|
Milin,
|
Mrksic,
|
Micin,
|
Macura,
|
Mrakic,
|
|
Maksimov,
|
Martinov,
|
Milosev,
|
Mac,
|
Miljus,
|
|
Merzan,
|
Marjanov,
|
Miucin,
|
Matejevic,
|
Muranji,
|
|
Mesaros,
|
Milekic,
|
Milosevic,
|
Mrgat,
|
Misic,
|
|
Miskeljin,
|
Milojevic,
|
Marelja,
|
Mandic,
|
Manjin,
|
|
Markanovic,
|
Manojlovic,
|
Maric,
|
Medjedovic,
|
Makivic,
|
|
Malesevic,
|
Markovic,
|
Malinovic,
|
Mijandzic,
|
Milicev,
|
|
Major,
|
Majstorovic,
|
Misko,
|
Miletin,
|
Milojevic,
|
|
Mikic,
|
Mirkov,
|
Miksin,
|
Matin,
|
Mojsin,
|
|
Milosev,
|
Matic,
|
Milin,
|
Mamic,
|
Marinkovic,
|
|
Marjanovic,
|
Milankovic,
|
Milanovic,
|
Medjed,
|
Malesevic,
|
|
Molnar,
|
Milovanov,
|
Milanov.
|
Ninkov,
|
Nikolic,
|
|
Nikolin,
|
Nedin,
|
Nadin,
|
Nakomcic,
|
Nikic,
|
|
Nenadov,
|
Nikoletic,
|
Nadj,
|
Nemet,
|
Niksanovic,
|
|
Nedeljkov,
|
Nikin,
|
Nadjalin,
|
Necin.
|
Ozegovic,
|
|
Ostojic,
|
Obradovic,
|
Ormos,
|
Oparnica,
|
Oljaca.
|
|
Petrovic,
|
Perin,
|
Pavlov,
|
Plavsic,
|
Petrov,
|
|
Popov,
|
Petrus,
|
Prokin,
|
Pandurov,
|
Petkov,
|
|
Pekez,
|
Pozojevic,
|
Pejic,
|
Prpa,
|
Puzovic,
|
|
Protic,
|
Previjanac,
|
Prvulov,
|
Pavlovic,
|
Pantelic,
|
|
Prica,
|
Pfajfer,
|
Predojevic,
|
Piperski,
|
Paltinus,
|
|
Putnik,
|
Prolusic,
|
Palalic,
|
Pataki,
|
Prokin,
|
|
Petrin,
|
Prole,
|
Pos.
|
Radin,
|
Ronto,
|
|
Rajlic,
|
Radjen,
|
Risovic,
|
Radovic,
|
Romin,
|
|
Radmilo,
|
Rajkov,
|
Ridin,
|
Radanov,
|
Radlovacki,
|
|
Rajic,
|
Radjenkov,
|
Radivojevic,
|
Rjabakonj,
|
Radak,
|
|
Radakov,
|
Ris,
|
Rankov,
|
Rodic.
|
Savin,
|
|
Sekulin,
|
Stanimirov,
|
Stankov,
|
Savicev,
|
Stelkic,
|
|
Samoru,
|
Sever,
|
Sic,
|
Stosic,
|
Stojnic,
|
|
Stojsin,
|
Stojsic,
|
Stoiljkovic,
|
Stojanov,
|
Stasevic,
|
|
Smiljanic,
|
Savanovic,
|
Stupar,
|
Slavuj,
|
Stoilkov,
|
|
Stankovic,
|
Simin,
|
Seci,
|
Stojin,
|
Stanic,
|
|
Stanacev,
|
Savic,
|
Stojicic,
|
Stojicev,
|
Sirar,
|
|
Stojkov,
|
Stojakovic,
|
Stipanovic,
|
Sentin,
|
Seregi,
|
|
Subin,
|
Salma,
|
Sladojevic.
|
Todorov,
|
Tomin,
|
|
Tanin,
|
Tesin,
|
Tosic,
|
Todic,
|
Tomasevic,
|
|
Todor,
|
Trninic,
|
Tepic,
|
Tomovic,
|
Todojsin,
|
|
Tegeltija,
|
Trnjanov,
|
Todorovic,
|
Trisic,
|
Tot,
|
|
Tubic,
|
Tomic,
|
Trkulja,
|
Terzic,
|
Topic,
|
|
Tolcin,
|
Trifunov,
|
Tosin,
|
Tica.
|
Cirin,
|
|
Culibrk,
|
Cirkovic,
|
Culum.
|
Ferencev,
|
Fazekas,
|
|
Francija,
|
Florin,
|
Faranov,
|
Fodor,
|
Francuski,
|
|
Fajerholc,
|
Farkas,
|
Filipov.
|
Horvat, | |
