Skola u Srpskoj Crnji


Index	Srpska Crnja	Nasi Velikani	Crnja Kroz Slike	Spomenicko nasledje	Prezentacije	Srpske Pesme	Sport
Srpska Crnja se nalazi u centralno-istocnom delu Banata na geografskim koordinatama; 45-43-21 Sever - 20-41-54 Istok

Srpska Crnja

Istorija Srpske Crnje

Poreklo Stanovnistva

Spomenicko nasledje

Srpska Crnja je nekad bila bogata svim i svacim, bilo je i leba i s'leba, kako se nekad govorilo za izobilje u Banatu, a ponajvise je bilo

decurlije koja je rasla u bezbriznom okruzenju sirokih livada i polja nabreklih od raznih plodova paorskog truda. Pre drugog svetskog rata u Crnji su postojale dve skole, po jedna srpska i svapska.

Svapska skola se nalazila na mestu danasnje robne kuce i imala je, koliko me pamcenje sluzi tri velike zgrade u koje su se uselila deca bosanskih kolonista 1946 godine. Danas tih zgrada vise nema srusene su i na mestu te skole danas se nalazi Robna Kuca, Dom Zdravlja i zgrada sa stanovima. Srpska skola se nalazila na tri mesta u Crnji. Prvo mesto je zgrada do crkve sto je ujedno i mesto prve srpske skole, drugo mesto se nalazila u neposrednoj blizini kuce Djure Jaksica i imalo je u sastavu tri ogromne zgrade, i treca skolska zgrada se nalazila u naselju Bojovic koja je izgradjena negde u drugoj polovini 1930-tih

godina od strane francuske vlade i predstavljala je dar i pomoc francuske u obnovi tadasnje Jugoslavije od posledica Prvog Svetskog rata.

Ta skola u Bojovicu je ujedno sluzila i kao crkva do pred kraj Drugog rata a i veliki drveni zvonik je bio izgradjen za potrebe crkve negd bas na mestu danasnjeg puta koji je tu sad izgradjen. Zvonik je srusen, skola je pusta, nema dece koja bi ispunjavala decije klupe, zgrada propada bez da se iko osvrne i kaze; To je nasa istorija i kultura, ta je zgrada u kojoj smo postali ljudi, u kojoj smo stekli svoje licnosti, obrazovanje, karaktere. Mislim da u njoj danas zive dve familije u stanovima predvidjenim za nastavnike dok su ucionice u jadnom stanju, plafoni su se obrusili, krov prokisnjava, pod u stanju fermentisanja. Isto tako zgrade skole kod Djurine kuce vise ne postoje osim tadasnje najnovije zgrade koja je preobrazena u MZ, vreme ih je pregazilo, istorija zaboravila. Danas je tu jedna moderna zgrada koja opsluzuje potrebe celokupnog osnovnog skolovanja crnjana koji rastu, kao i potrebe srednjeg skolstva za potrebe opstine i okoline

KRATAK ISTORIJAT SKOLSTVA U SPRSKOJ CRNJI

Pocetak razvoja skolstva u Srpskoj Crnji vezuje se za kraj XVIII veka. Ne zna se pouzdano kako su se opismenjavali nasi daleki preci dok su na ovim prostorima vladali Turci, ali od kako je Banat pripao Austriji (1718) postoje zapisi i svedocanstva o celokupnom kulturnom preporodu, pa i o razvoju skolstva.

Obzirom da su sve skole u Banatu bile usko vezane za crkvu, pretpostavlja se da je i Srpska narodna skola u nasem mestu pocela sa radom jos daleke 1775. godine, dakle kada je sagradjena i crkva. Godine 1778. pominje se Pravoslavna-trivijalna skola u Srpskoj Crnji i njen ucitelj Ranko Gavrilovic, a 1790. godine otvorena je i nemacka skola koja je takodje imala crkveni karakter. Nastava se u to vreme odvijala mahom u privatnim kucama blizu crkve, a kasnije i u drugim kucama u selu.

U skoli se ucila azbuka na velikom kartonu, a ucenici prve godine zvali su se mali bukvarci. Kada bi savladali bukvar, citali su caslovac i zvali su se caslovci, da bi na kraju po citanju psaltira postali psaltirci. Za prvu skolsku zgradu koja je podignuta kraj pravoslavne crkve, u kojoj je sada smesteno zabaviste, zajam je 1894. godine dao grof Andrija Cekonic. Izgradnja skole u naselju Vojvoda Bojovic pocela je 1936. godine, a prvi ucenici u ovu zgradu usli su skolske 1940/41. godine. Uciteljice su tada bile Mila Marinkovic i Sofija Ilijin. Par godina kasnije u ovoj skoli radi i Zora Nenadov, a upravitelj skole je Pavle Zadera, emigrant iz Rusije. Kraj skole se u to vreme nalazio veliki drveni zvonik, a crkveni obred (Bojovic je u to vreme imao posebnu crkvenu opstinu) se obavljao u jednoj od ucionica. Pre toga skola se nalazila u kuci Svetozara Petrova Toze u kojoj je sada smestena prodavnica. Pored pomenute dve skole kraj katolicke crkve Nemci su pre drugog svetskog rata izgradili skolu za svoju decu, a Srbima je ustupljena jedna zgrada na mestu danasnje skole koja je 1972. godine srusena. Po zavrsetku drugog svetskog rata u Srpskoj Crnji je osnovana Niza gimnazija koja je Resenjem saveta za prosvetu i kulturu sreza Zrenjanin ukinuta 4. juna 1955. godine, a umesto nje otvaraju se dve osmogodisnje skole – “Djura Jaksic” i “Jovan Popovic”. Brojnost ucenicke populacije u obe skole je bila razlicita.

Godine 1963. Osnovna skola “Jovan Popovic” ukljucuje se u eksperiment Pokrajinskog zavoda za obrazovanje i prerasta u Desetogodisnju skolu. Prvi director u Desetogodisnjoj skoli je Vasilije Ancin, pomocnik direktora Ljubomir Popov, a sekretar Ljubomir Milankov. Dve godine kasnije (1965) Desetogodisnja skola u Srpskoj Crnji prerasta u Gimnaziju prirodno-matematickog smera. Danas je to Poljoprivredna skola “Djura Jaksic” sa jednim isturenim odeljenjem zrenjaninske Gimnazije. Osnivanjem gimnazije, dve osnovne skole u mestu se 1. septembra 1965. godine integrisu u jednu osnovnu skolu koja danas nosi ime naseg slavnog pretka Djure Jaksica. Dugo posle rata nastava se odvija u nekoliko skolskih zgrada u selu i naselju Vojvoda Bojivic (u ovoj s

koli najduze su sluzbovali tvoja uciteljica Ziza i njen suprug Ljubomir – punih 10 godina) da bi 1968. godine, kada je skola u Bojovicu prestala sa radom, i oni presli u selo. Novo i moderno zdanje skolske zgrade u Srpskoj Crnji izgradjeno je i useljeno 1. septembra 1973. godine. Danas ovu zajednicki koriste ucenici Osnovne skole “Djura Jaksic” i ucenici Poljoprivredne skole “Djura Jaksic”. Skola se nalazi u ulici Borisa Kidrica 63, na mestu stare opstinske zgrade i Vatrogasnog doma.

Sadasnji skolski kompleks je veoma prostran i obuhvata rodnu kucu Djure Jaksica koja je, pretvorena u Zvicajni muzej, koji je Odlukom skupstine opstine Nova Crnja od 1998. godine u nadleznosti skole. U skoli je prosle godine zavrsen univerzalni kabinet i galerija, a u produzetku se prostire veliki skolski park, zatim sportski tereni i dvoriste. Novoizradjena skolska zgrada je spratna i sadrzi ukupno 18 ucionica i sest kabineta, ima prostranu fiskulturnu salu, biblioteku sa oko 10 hiljada knjiga i modernu kuhinju sa trpezarijom. Centralni proctor u skoli pripada mermernom holu u kome se nalazi skulptura Djure Jaksica. Skola ima 24 odeljenja sa preko 500 ucenika i cetiri odeljenja predskolske ustanove i jedno specijalno odeljenje za rad sa decom ometenom u psihofizickom razvoju.

Kolektiv skole broji 41 zaposlenog radnika, a u skoli su veoma aktivne kulturno-zabavne, sportske i naucne sekcije.

Osnovnu skolu u Sprskoj Crnji svojevremeno su pohadjali: Djura, Mileta i Milutin Jaksic, Draga Gavrilovic, Momcilo Milankov, Vojislav Kuzmanovic i Aleksandar Zarin.

Ljubomir Popov

Sva pitanja i komentare o ovom sajtu slati na e-mail adresu srpskacrnja@gmail.com.